
Quyosh magnetizmi
Quyosh magnetizmi-Quyoshda magnit maydon mavjudligi bilan bogkliq murakkab va o'zgaruvchan hodisalar majmui. Quyosh faolligi Q.m.ning o'zgaruvchan tabiatini bevosita namoyon qiladi. Quyosh magnit maydonini 1908 y.da amerikalik astronom J.Xeyl kashf etgan. Quyosh magnit maydonlari Zeyeman effekti asosida o'lchanadi. Quyosh faol, fon va umumiy sohalar magnit maydonlarini ajratish mumkin. Faol sohalar eng kuchli mag-nit maydonlariga ega. Mas, Quyosh doglari markazida magnit maydon kuchlanganligi 2000 - 5000 E. Umuman Quyosh dogklari magnit maydon kuchlanganligi 1400Edan ortiq bo'lganda hosil bo'ladi. Faol sohalar magnit maydonlarida yigkilgan energiya juda katta va nobarqaror jarayonlarga manba bo'ladi. Balzi Quyosh chaqnashlari paytida YU32 energiya ajralib chiqadi. Fon magnit maydonlari (kuchlanganligi 2-6 E) faol sohalar atrofida 55 geliografik kengliklarda uchraydi, ularni yakka va qarama-qarshi qutbli magnit sohalar tashkil etadi. Bundan tashqari, ularga katta masshtabli tartiblangan gigant tizilmalar ham kiradi. Quyosh qutblari yaqinida kuzatiladigan sust (1-2 E), kichik masshtabli murakkab strukturalardan iborat mag-nit maydonlar Quyoshning umumiy magnit maydoni deb qabul qilingan. Bu magnit maydon poloi-dal xususiyatga ega, yalni Quyosh aylanish o'qiga nisbatan simmetrik va har bir Quyosh qutbida qarama-qarshi magnit qutbiylik ustun bo'ladi. Umumiy, faol va fon sohalar magnit maydonlari Quyosh faolligi davri bilan o'zga-radi. Faol sohalar magnit maydonlari Quyosh sathiga uning ostki qatlamlaridan qalqib chiqadi. Umuman fon magnit maydonlarini faol sohalarning kengayish natijasida tarqalgan magnit maydonlarining qoldiqlari va umumiy maydonni esa Quyosh qutblariga qarab ko'chgan fon magnit may-donlari hosil qiladi deb hisoblash mumkin. Hozirgacha Q.m.ning tabiati mukammal o'rganilmagan.
Ushbu maqolani yozishda o'zbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) mallumotlaridan foydalanilgan.
